Duurzame stedenbouw is een terrein dat volop in ontwikkeling was en nog steeds is. Het is de vraag of tien jaar na het opstellen en het uitgeven van het Nationaal Pakket Duurzame Stedebouw de praktijk van het al dan niet duurzaam ontwikkelen, ontwerpen en inrichten van onze dorpen en steden is veranderd en of er andere en nieuwe inzichten naar voren zijn gekomen. De twee voorzitters van de BNSP|NVTL Werkgroep Duurzame Stedelijke Ontwikkeling, Antony Marcelis en Martin Dubbeling hebben hier wel een mening over. Landschapsarchitect Antony Marcelis: "Het Nationaal Pakket Duurzame Stedebouw licht tal van concrete maatregelen uitgebreid toe voor ontwerp en uitvoering op het gebied van energie, water, natuur en ecologie, verkeer en leefbaarheid. Het boek beoogt inzichtelijk te maken wat de consequenties van de gemaakte keuzen zijn. Naast het Nationaal Pakket Duurzame Stedebouw zijn er destijds ook nationale pakketten ontwikkeld voor duurzame woning- en utiliteitsbouw en voor duurzame grond-, weg- en waterbouw, maar het Nationaal Pakket Duurzame Stedebouw hebben we ingestoken op een handboek waar iedereen mee aan de slag zou kunnen. Het is een lijvig boekwerk is een gestructureerde bundeling van de kennis en ervaring die toen op het terrein van duurzame stedenbouw voorhanden was."

"Het pakket is bedoeld als hulpmiddel bij de ontwikkeling van nieuwe bouwlocaties en de herontwikkeling van bestaande gebieden," vervolgt Antony Marcelis. "Het doel van het Nationaal Pakket Duurzame Stedebouw (NPDS) was om iedereen die bij het ontwerpen en ontwikkelen van stedelijke gebieden betrokken is een handreiking te geven over het zo duurzaam mogelijk te ontwikkelen, ontwerpen en inrichten van de gebouwde omgeving. Het pakket bestaat uit een procesdeel, een conceptendeel en een maatregelendeel. Het procesdeel van het NPDS beschrijft op welke wijze ontwikkelingsprocessen ingericht kunnen worden op welke wijze kwaliteit en duurzaamheid bewaakt kunnen worden. Het conceptuele deel helpt de betrokkenen de stedenbouwkundige opgave helder te definiëren om vervolgens te komen tot een uitgebalanceerd ruimtelijk concept. Drie aspecten zijn daarin belangrijk: de onderlegger, de planstructuur en de milieutypen. Het deel met maatregelen diept de klassieke thema's water, natuur en ecologie, verkeer, leefbaarheid en energie uit."

Het Nationaal Pakket maakt tot de dag van vandaag nog steeds een doorwrochte indruk, vooral door de vele schema"s en overzichten die de onderlinge verbanden tussen de thema"s en de verschillende maatregelen weergeven. "Aanvullend op het Nationale Pakket is de brochure "Duurzame stedenbouw, een bestuurlijke handreiking voor gemeenten" uitgegeven", vult stedenbouwkundige Martin Dubbeling aan. "In deze handreiking vinden gemeenten adviezen voor het gebruik en bevorderen van het Nationaal Pakket Duurzame Stedebouw in ruimtelijke plannen. Volgend op het NPDS en de brochure is door de BNSP|NVTL Werkgroep Duurzame Stedelijke Ontwikkeling het voorbeeldenboek "Duurzame Stedenbouw, perspectieven en voorbeelden" uitgebracht. Dit boek beschrijft aan de hand van een essay, een discussie met kopstukken uit verschillende vakgebieden en in Nederland gerealiseerde voorbeelden de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van duurzame stedenbouw en duurzame gebiedsontwikkeling." Inmiddels is ook de tweede geheel herziene editie van dit boek verschenen onder de titel 'Duurzame stedenbouw, The next step'. Dit boek biedt discussie en achtergronden bij de huidige praktijk van stedenbouw en duurzame ontwikkeling die nu gekenmerkt wordt door de opkomst van vele nieuwe concepten, meetinstrumenten en zelfs hypes vertoont.

"Duurzame ruimtelijke ontwikkeling is van alle tijden," zegt Antony Marcelis. "De generaties voor ons hebben allemaal een bijdrage geleverd aan het toekomstbestendig inrichten van stad en land. Of het nou gaat om het opwerpen van dijken, het bouwen van veilige steden of het met een vooruitziende blik aanleggen van kanalen en spoorlijnen; elke periode in onze geschiedenis kent haar eigen tijdsgebonden uitdaging. In de afgelopen jaren is, misschien mede door het NPDS, het besef gegroeid dat we meer oog moeten hebben voor het duurzaam ontwikkelen, ontwerpen en inrichten van landschappen, dorpen en steden in Nederland. Zo gaan we bij de ruimtelijke visies en plannen die wij nu maken veel bewuster om met cultuurhistorie, waterbeheer en met natuur en ecologie dan in de voorgaande decennia en werken we met succes aan gezonde en meer natuurlijke woon-, werk- en leefomgevingen."

Volgens Martin Dubbeling gaat het in de hedendaagse praktijk veel meer om het sturen op de thema"s duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit, flexibiliteit en robuustheid dan in het verleden het geval is geweest. "De uitdagingen waar wij in Nederland voor staan zijn vooral te vinden in het transformeren van de oudere woonwijken en bedrijventerreinen. Hier valt op het gebied van duurzame stedelijke ontwikkeling, de meeste winst te behalen op het gebied van duurzame energie, mobiliteit, leefbaarheid en veiligheid. De verleiding is groot om dan vooral aan techniek en bouwen te denken, maar uiteindelijk gaat het om het organiseren van een duurzame en veerkrachtige samenleving."